محمود سامانى

153

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

محمد جهان‌گير ، ولىعهد تيمور ، شاهرخ و خليل سلطان ، فرزند ميران‌شاه ( نوه تيمور ) نزاع‌هايى درگرفت « 1 » ؛ سرانجام شاهرخ ( 807 - 850 ه . ق ) كه در هرات بود ، به سبب اقتدار و كفايتش توانست بر مدعيان چيره شود . وى در سال 809 ه . ق مازندران ، در سال 811 ه . ق ، كرمان و در سال 819 ه . ق ، آذربايجان را كه پس از تيمور سر به شورش گذاشته بودند ، فتح كرد و با شكست قرايوسف ، از اميران قره قويونلو در آذربايجان ( 823 ه . ق ) ، به طور موقت برشمال غرب ايران تسلط يافت . « 2 » شاهرخ ، پايتخت تيمورى را از سمرقند به هرات ، منتقل كرد و هرات مركز فرهنگ و علم در آن روزگار شد . او 43 سال ( 807 - 850 ه . ق ) از سرحد چين تا مرز روم و از اقصاى تركستان تا مرز هند فرمان راند . « 3 » يكى از سياست‌هاى شاهرخ ، كنار گذاشتن سياست كشورگشايى پدرش بود . « 4 » از ديگر اقدامات او ، لغو قوانين ياساى چنگيزى در سال 815 ه . ق و جاىگزين ساختن فقه اسلامى بود . « 5 » با مرگ شاهرخ ، فرزندش ، الَغ بيك ( 850 - 853 ه . ق ) در سمرقند به تخت نشست . « 6 » البته وى در سال 853 ه . ق به دست فرزندش ، عبداللطيف ( 853 - 854 ه . ق ) به قتل رسيد . « 7 » از اين زمان ، افزون بر شدت يافتن جنگ ميان اميران تيمورى و كشته شدن برخى از آنان « 8 » ، تيموريان با حملات ازبكان از شرق روبه‌رو بودند ، به گونه‌اى كه

--> ( 1 ) . ظفرنامه ، ج 2 ، ص 473 . ( 2 ) . روضة الصفا ، صص 656 و 657 . ( 3 ) . قزوينى ، صص 320 و 321 . ( 4 ) . شرفنامه ، ج 2 ، ص 78 ؛ تاريخ كامل ايران ، متن ، ص 330 ؛ تاريخ ادبيات در ايران ، ج 4 ، ص 48 . ( 5 ) . تاريخ حبيب السير ، ج 4 ، ص 14 ؛ ابن عربشاه ، ص 298 ؛ خواندمير ، 1372 ش ، ص 173 . ( 6 ) . تاريخ ايران زمين از روزگار باستان تا عصر حاضر ، صص 254 - 257 . ( 7 ) . تاريخ حبيب السير ، ج 5 ، ص 42 ؛ احسن التواريخ ، ج 1 ، ص 465 ؛ تاريخ اجتماعى ايران ، ج 2 ، ص 360 . ( 8 ) . تاريخ ايران زمين از روزگار باستان تا عصر حاضر ، صص 254 - 257 .